22 Jun Leeuwarden: overzicht van de stad in het noorden van Nederland en haar locatie binnen Holland.

Leeuwarden is een middeleeuwse vestingstad gelegen in het noordwesten van Friesland, aan de rand van het Fryslân. De stad ligt op ongeveer 120 kilometer ten westen van Amsterdam, bijna even ver verwijderd van Groningen en Holland Leeuwarden casino Utrecht.

Geschiedenis

Leeuwarden is ontstaan in de middeleeuwen als een kasteelcomplex omringt met grachten. Door zijn strategische ligging werd het belangrijkste bestuurlijke centrum op het eiland Friesland. De stad had tijdens de Tachtigjarige Oorlog meerdere bezettingen van Nederlandse en Engelse troepen, wat weerspiegelt in haar stadsbouwkundige erfenis.

Stadssamenstelling

De Leeuwardense binnenstad is een combinatie van middeleeuwse bouwwerken uit de 13e eeuw tot en met gebouwen die gedurende de jaren ’30 van de vorige eeuw werden gerealiseerd in het kader van de herinrichting van het stadscentrum. In het centrale stadsdeel is vooral te zien dat de 17e-eeuwse handelsstad tot stand kwam door heropbouw en uitbreiding van het bestaande kasteelterrein.

Het stadhuis, waarvan de oorspronkelijke kelders mogelijk terugvoeren op een middeleeuws gebouwtje is er niet meer bij. Het 17e-eeuwse vooraanzicht (toren) wordt overigens door historische teksten bevestigd als bouwvallige toren en die waarschijnlijk reeds eerder afgebroken moest zijn dan in de oorspronkelijke visie van Pieter Jelles Troelstra voorzag.

De Friesche of Leeuwardense handelsfamiliejachten zijn verleden jaar herdenkt, maar hadden een kleinere rol gespeeld. In dat licht had men het te maken met zowel de opkomst als ondergang van kleine en middelgrote nijverheden in Nederland.

Archeologie

Leeuwarden beschikt over enkele museumcollecties waarop nog archeologische vondsten worden getoond, zoals de oude binnenhaven en een middeleeuwse watermolens. De stad heeft tevens een aantal vindplaatsen die op hun beurt toelichting geven in verband met de aanblik van Leeuwarden omstreeks het jaar 1500.

De voormalige vestingswerken, o.a. bij het stadhuis, vormen thans eveneens onderdeel uit van de archeologische overlevering door het openbaar bouwwerken worden opgebouwd met baksteen (een materiaal dat toen ongebruikelijk was). Waarschijnlijk is er een bepaald deel van dit ensemble, gebaseerd op middeleeuwse stads- en kasteelterreinen die in het begin van onze tijdrekening niet meer bestonden.

Talen

Fries werd lange tijd naast Nederlands als voertaal gesproken. Dit was een gevolg van de vroegere Frysische onafhankelijkheid waarin deze taal in heel Noord-Nederland het dominantste moedertonggebied had.

Vele stadsbewoners spreidden oorspronkelijk noch Nederlands, maar Fries. Sinds 1947 geldt er bij de gemeente Leeuwarden geen officiële erkenning voor deze taal meer. De Fries wordt thans in sommige vorm door een kleine groep mensen gesproken.

Stedelijke ruimte

Het geheele stadsgebied van Leeuwarden omvat circa 25 km2 aan bebouwde en onbebouwbare grond per vierkante kilometer. De woningbezetting in de stad is zeer laag vergeleken met andere Nederlandse gemeenten, een gegeven dat er waarschijnlijk mee te maken heeft dat veel van de mensen die vroeger woonden zijn vertrokken voor hun werk.

Het stadscentrum valt hierbij vooral op door een gebrek aan moderne bebouwing. De meeste bebouwde oppervlakte ligt buiten het historische centrum in meer uitgebreide wijken, zowel van voor als na 1945. Een deel hiervan vormen zeer oude woonhuizen die mogelijk terugvoeren tot omstreeks het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Binnenstedelijke ruimte

Ook binnen het stadscentrum valt er nogal wat te ontdekken. De belangrijkste aspecten, zoals de middeleeuwse bebouwing en ouder gebrek aan woonblokken in Nederland zorgden ervoor dat Leeuwarden veel meer een karakter van eigenaardigheid vertoont.

Er zijn overige delen die door hun stedelijke ontwikkeling duidelijk onderscheiden kunnen worden van het centrum, zoals de 20e-eeuwse bevolkingswijken en de nieuwe bebouwing uit de jaren ’60. De oorspronkelijke woningen in deze wijken zijn soms nog wel herkenbaar als oude stedelijke typen.

Waterhuishouding

Leeuwarden beschikt over een rijk historisch erfgoed dat ook getuige is van de opkomst en ondergang van diverse bebouwingsvormen in Nederland. Binnen het centrale gebied kan men deze verschillende tijdperken nog goed zien.

Van alle Friesche steden heeft Leeuwarden tot nu toe echter het meest herhaalde gevoegd aan wat al vroeger werd gesticht door middeleeuwse kloostergangen. In die periode telde de stad waarschijnlijk ook al een rijke, maar opgeheven kapittelkerk.

Stadsarchitectuur

De Leeuwardense binnenstad wordt gedomineerd door gebouwen uit de Middeleeuwen en het Ancien Régime. Het historische stadscentrum is niet geteisterd door jarenlange, maar eerder in verregaande mate vreedzame aanbouw van herenhuizen op de terreinen tussen de bestaande bebouwing.

Door de zwaarte en overvloedige bewoning bleef de stad gedurende een lang tijd geteld. Alleen bij het einde van de 16e eeuw nam men door uitbreiding en modernisering van opeenhoping van woningen op onbebouwd terrein aan, dat dit begrip weliswaar minder wordt gerealiseerd.

Kunst

Leeuwardens stedelijke kunsten zijn voornamelijk te vinden in de historische gebieden. Vooral het Noord-Dutch Art (17e en 18e eeuw) spreekt de bezieler, vanwege een aantal invloeden uit diverse stijlen.

Het kan duidelijk worden waarom Leeuwarden als ‘de schoonste stad van Friesland’ werd benoemd. De historische middeleeuwse bebouwing en de 17e-eeuwse architectuur vormen samen een bijzonder geheel dat het karakteristieke karakter onderscheidend maakt van alle andere Noord-Nederlandse steden.

Bezienswaardigheden

Leeuwarden beschikt over diverse musea waarin je kunt zien hoe de stad in vroegere tijden uitzag, en welk aandeel er is gespeeld in een aantal historische gebeurtenissen. Ook zijn hier nog veel van oude kastelen te vinden.

Het Leeuwarden-Fries Museum geeft inzicht in het leven op het platteland van Friesland. Te bezichtigen valt onder andere de middeleeuwse bebouwing die vroeger een klein dorpje was, en later door nieuwbouw is uitgebreid met woningen.

Economie

Het aantal bedrijven in Leeuwarden zorgt ervoor dat de stad op diverse terreinen van economische diensten behoort tot de top tien steden van Nederland. Een bezienswaardigheid van het Friesche land is verder ongetwijfeld zijn goudvelden, die ook bekend zijn onder de naam ‘Drents Goud’ of ‘Midden-Frans’.

Toerisme

Leeuwarden is een toeristenbestemming in Noord-Nederland. Het stedentrip in Leeuwarden kun je op diverse manieren ondernemen, zoals met een reisgids voor Nederland.

Conclusie

Voor wie nog niet eerder heeft stilgestaan bij de geschiedenis van Leeuwarden is dit artikel zeer nuttig. Op basis hiervan zal iedere bezoeker zowel de belangrijkste kenmerken als de verschillende stadsdelen die in het verleden werden aan toegevoegd een overzicht kunnen vormen.

Leeuwarden wordt niet langer alleen aangeduid als een historische stad maar kan, naast zijn economisch en cultureel nut, ook worden gezien als een levendige havenstad met veel te zien.